آستيگماتيسم

شرايطي است كه درآن چشم نمي تواند به هيچ وجه پرتوهاي نوري را در يك نقطه متمركز كند ، چه بر روي شبكيه و چه در جلو و پشت شبكيه.

 

علل و عوامل خطر

آستيگماتيسم هنگامي اتفاق مي افتد كه پرتوهاي نوري هنگام عبور از قرنيه و طي كردن طول كره چشم بسته به اينكه به كدام قسمت از قرنيه برخورد مي كنند به حالت هاي گوناگون شكسته مي شوند.

قرنيه يك چشم سالم شبيه توپ بسكتبال است كه با درجه معين و ثابتي در تمام نقاط خميده شده است.

قرنيه يك چشم مبتلا به آستيگماتيسم شبيه يك هندوانه بيضي شكل است ،

به گونه اي كه در برخي قسمت ها ، پرشيب تر و در برخي نقاط ، شيب كمتري دارد.

اين امر باعث مي شود تصاوير ، تغيير شكل يافته و تار و مبهم به نظر برسند.

اين عيب انكساري نيز هم در بزرگسالان و هم در كودكان ممكن است اتفاق بيفتد.

برخي از بيماران مبتلا به آستيگماتيسم خفيف ممكن است مشكلي در بينايي نداشته باشند ،

اما معاينه منظم چشم ها براي تشخيص زودهنگام آستيگماتيسم در كودكان ضروري است.

علائم و نشانه ها

علائم آستيگماتيسم عبارتند از سردرد ، انحراف و خستگي چشم ، ديد تار و ناواضح در تمام فواصل و مشكل در رانندگي به ويژه شب.

 

 

تنبلی چشم چیست؟

 

تنبلی چشم یا آمبلیوپی زمانی اطلاق می شود که چشم ها از همه نظر سالم باشند ولی در یک چشم ( یا بندرت در دو چشم ) دید، کامل نباشد .

بدین معنی که در معاینات انجام شده چشم از نظر آناتومیک سالم است ، قرنیه شفاف است ،‌

شبکیه و عصب چشم و مسیرهای بینایی اطراف مغز هیچ گونه بیماری ندارد ولی دید بیمار کاهش دارد و با عینک اصلاح نمی شود .

 

علت

 

تنبلی چشم یا آمبلیوپی وقتی ایجاد می شود که بیمار در ابتدای دوران کودکی از به کارگیری یک چشم یا هر دو چشم محروم باشد

و تصویر واضحی بر روی شبکیه تشکیل نشود .

مثلا چشم به هر علتی بسته بماند ، کدورت داشته باشد و یا دچار انحراف باشد .

این محرومیت باعث تنبلی می شود و حتی اگر در زمان دیگری و وقتی سن کودک بالاتر رفت ،

این مانع دید و محرومیت برطرف شود ، به علت ایجاد تنبلی ،

دید برگشت نخواهد کرد و نیاز به اقدامات درمانی برای تنبلی که در قسمت های بعد توضیح داده خواهد شد ، دارد.

قبلا تصور می شد در تنبلی ، ضایعه عضوی و آناتومیک در سیستم بینایی وجود دارد ولی مشخص شده است

که در اثر عدم کاربرد چشم و ایجاد تنبلی ، سلول های بینایی قشر مغز ، تکامل پیدا نمی کنند .

 

آثار آلودگی هوا بر چشم:

با توجه به اینکه چشم در معرض مستقیم عوامل محیطی می باشد امکان تاثیر این عوامل بر روی چشم وجود دارد.

یکی از مهمترین عوامل محیطی، وجود هوای آلوده می باشد که متاسفانه امروزه به عنوان یکی از معضلات سلامت، اعضای مختلف بدن انسان و از جمله چشم ها را تهدید می کند.

چشم های انسان به طرق مختلف در اثر هوای نامساعد و آلوده تحت تاثیر قرار می گیرد.

خشکی و گرمی هوا، وجود ذرات یا به اصطلاح ریزگردها در هوا و وجود مواد حساسیت زا در هوا.

هوای خشک و آلوده باعث خشکی چشم می شود.

از آنجایی که اشک نقش مهمی در سلامت چشم دارد، خشکی چشم می تواند باعث آسیب قسمت های قدامی چشم مانند ملتحمه و قرنیه شود.

علائم اولیه خشکی چشم عبارت از سوزش، کوبیدن، درد و احساس جسم خارجی در چشم می باشد.

با افزایش شدت خشکی، دید فرد نیز دچار کاهش شده و ممکن است عامل عفونت نیز به این مشکلات اضافه شود

و در نهایت قرنیه­ی چشم دچار کدورت شده و شخص بینایی خود را از دست بدهد.

بدیهی است افرادی که در محیط های باز و نیز آلوده کار می کنند یا مدت طولانی تری را در این محیط ها طی می کنند بیشتر در معرض آسیب هستند.

تاثیر آفتاب بر چشم: 

علاوه بر تاثیر هوا بر روی چشم، نمی توان تاثیر اشعه­ی آفتاب بر روی چشم را از نظر دور داشت.

آفتاب با دارا بودن اشعه­ مضر ماوراء بنفش می تواند باعث آسیب قرنیه، آب مروارید و احیاناً آسیب شبکیه شود.

برای پیشگیری از آسیب های هوا و آفتاب بر چشم متاسفانه شیوه­ قطعی و مطمئنی وجود ندارد.

بهترین راه پیشگیری از اثرات آلودگی هوا بر چشم، برطرف کردن این آلودگی ها می باشد

که این خود یکی از معضلات شهرهای بزرگ است ولی افراد می توانند تا حد امکان خود را در معرض این آلودگی ها قرار ندهند.

البته در رابطه با پیشگیری از عوارض نور آفتاب بر چشم خوشبختانه امکان استفاده از عینک های آفتابی وجود دارد که بسیار کمک کننده هستند.

کسانی که در اثر عوامل محیطی دچار خشکی چشم شده اند نیز می توانند از قطره های اشک مصنوعی طبق صلاح دید پزشک استفاده کنند.

همه­ گروه های سنی در معرض آسیب های ناشی از هوا و محیط می باشند

و تفاوت چندانی بین گروه های سنی وجود ندارد ولی احتمالاً افراد مسن بیشتر در معرض این آسیب ها هستند

چرا که در اثر افزایش سن میزان و کیفیت اشک و مکانیزم های دفاعی این گروه سنی دچار اختلال شده است.

 

کمپانی آلرگان قطره ای با نام تجاری VUITY را روانه بازار کرده است؛

تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا تأکید می کند این قطره برای درمان پیرچشمی یعنی اختلالات دید نزدیک ناشی از سن کاربرد دارد و نه برای هر نزدیک بینی یا دوربینی و آستیگماتیسم چشمی.

طبق اعلام شرکت سازنده، این دارو تنها برای افراد ۴۵ تا ۵۵ ساله که دچار پیرچشمی ‌شده اند می تواند کمک کننده باشد.

لازم به ذکر است این قطره که از طریق تنگ کردن مردمک، سبب افزایش عمق دید و به تبع آن افزایش دید نزدیک می شود داروی جدیدی نیست و حدود نیم قرن است که برای درمان گلوکوم (آب سیاه) از آن (با نام پیلوکارپین) استفاده می شود.

البته دُزی که کمپانی آلرگان معرفی کرده، دُز رقیق شده ای از پیلوکارپین می باشد که برای یک بار استفاده در روز توصیه شده است.

این دارو ۸۰ دلار قیمت دارد و مثل هر قطره چشم پزشکی دیگر باید بعد از یک ماه دور انداخته شود.

نکته مهم این که میزان کیفیت بینایی که این قطره (در زمان محدود) می تواند برای دید نزدیک افراد ایجاد کند به مراتب از عینک های مطالعه کمتر است.

به علاوه ممکن است قطره VUITY در برخی افراد عوارضی مانند قرمزی چشم و سردرد ایجاد کند و یا افت دید دور را به همراه داشته باشد.

پس استفاده خودسرانه از این دارو به هیچ عنوان توصیه نمی شود و استفاده از آن تنها منوط به شرایط خاصی است که حتما باید توسط چشم پزشک (پس از معاینه دقیق) تشخیص داده شود.

 

 

چه کسانی در معرض بیماری های چشمی تیروئید هستند؟

اگرچه اختلالات تیروئیدی چشم درهرسنی رخ می دهد اما به طور متوسط سن شروع این علائم 45 سال است.

اختلالات تیروئید در زنان 3 برابر بیش از مردان است.

علت عوارض چشمی تیروئید چیست؟

سیستم ایمنی در بدن سالم، به وضوح بافت های بدن را از بافت ها یا موارد خارجی تشخیص می دهد. در اختلالات خود ایمنی، آنتی بادی علیه بافت طبیعی بدن تولید می شود.

علت بیماری گریوز حمله ی یک آنتی بادی غیر طبیعی به غده ی تیروئید است که اغلب منجر به ترشح بیش از حد یا کمتر از حد هورمون تیروئید می شود.

هم چنین آنتی بادی می تواند به بافت های چشمی حمله کرده و منجر به بروز سیمپتوم ها و علائم مختلف در چشم شود.

آیا اختلال تیروئید باعث عوارض چشمی می شود؟

نه، مشکلات تیروئید و مشکلات چشمی تظاهرات مستقلی از یک اختلال خود ایمنی زمینه ای هستند. بنابراین ممکن است عوارض چشمی تیروئید حتی زمانی که یک فرد یوتیروئید است نیز رخ دهد.

علائم و نشانه های مشکلات چشمی تیروئید چیست؟

تقریبا تمام علائم و عوارض چشمی تیروئید ناشی از التهاب بافت اطراف چشم است.

اشک ریزش، قرمزی، حساسیت به نور، ورم پلک و انقباض ( رترکشن ) پلک از علائم اولیه ی این بیماری هستند.

تورم بافت چربی طبیعی در کاسه چشم می تواند منجر به فشار چشم به سمت جلو و ایجاد برجستگی و یا برآمدگی متغیر در یک یا دو چشم شود (پروپتوز).

پروپتوزیس می تواند با ایجاد کشش یا فشار به عصب بینایی منجر به کاهش توانایی عضلات و حرکت آزادانه ی چشم در جهات مختلف شود و در نتیجه منجر به خستگی چشم، درد در چشم و دوبینی می شود.

درمان عوارض چشمی تیروئید

اگر فردی به اختلالات تیروئید مشکوک است، ارزیابی و درمان مناسب ،تعیین کننده است.اولویت اول بازگرداندن شرایط یوتیروئید است.

وضعیت چشم بایستی مورد بررسی و همزمان با درمان غده تیروئید درمان شود. گاهی اوقات مشکلات چشمی حتی پس از بازگشت به حالت عادی غده تیروئید پیشرفت می کنند.

مشکلات چشمی باید توسط یک چشم پزشک ارزیابی و درمان شوند.

 

دستورات کلی
همانروز یا روز بعد از عمل پانسمان چشم برداشته و قطرهای انتی بیوتیک شروع شود .
۲. شستشوی دست و صورت و وضو گرفتن ۲۴ ساعت بعد از جراحی بلامانع است .
۳. روز چهارم بعد از عمل حمام و دوش گرفتن مجاز می باشد .
۴. مصرف هر گونه مواد غذائی از بلافاصله بعد از عمل مجاز و محدودیتی ندارد .
۵. خوابیدن به پهلو بعد از عمل ممنوعیت ندارد .
۶.مطالعه، تماشای تلویزیون و فعالیت های روزمره از یک روز بعد از جراحی بلامانع است .

دستورات دارویی بعد از عمل
بلافاصله بعد از باز کردن چشم قطره ها شروع شود .
هفته اول :
قطره کلوبیوتیک هر ۴ ساعت یک قطره
قطره بتامتازون هر ۲ ساعت یک قطره
هفته دوم : قطره کلوبیوتیک هر ۶ ساعت یک قطره
قطره بتامتازون هر ۴ ساعت یک قطره
هفته سوم :
قطره کلوبیوتیک هر ۱۲ساعت یک قطره
قطره بتامتازون هر ۶ ساعت یک قطره
هفته چهارم :
قطره بتامتازون هر ۸ ساعت یک قطره
در صورت اضافه شدن قطره دیگری ،طبق دستور جراح استفاده شود .
در طی خواب نیازی به استفاده از قطره نمی باشد . ( مگر در موارد با توصیه چشم پزشک )
فاصله بین هر قطره با قطره بعدی حداقل ۵ دقیقه باشد .

درد بعد از جراحی اب مروارید
۱. به جز ۴ الی ۶ ساعت اول بعد از جراحی اب مروارید ،هیچ گونه درد چشم نباید داشته باشید .
۲. به محض ایجاد قرمزی ، درد شدید و کاهش دید چشم ،همانروز به چشم پزشک مراجعه یا اطلاع دهید .
در صورتیکه به جراح دسترسی نداشتید ، به مرکز جراحی رازی در هر زمان از شبانه روز مراجعه کنید .
۳. ابریزش و احساس جسم خارجی تا ۱ الی ۲ ماه بعد از جراحی ممکن است طبیعی باشد .

بهبود دید و عینک بعد از جراحی اب مروارید
۱. معمولا با جراحی اب مروارید دید بیمار در ۲ الی ۳ روز اول کامل و خوب خواهد شد .
۳. جهت دید دور علیرغم کارگذاری لنز داخل چشمی ۱۰ درصد بیماران نیاز به عینک خواهند داشت .
۳ . جهت دید نزدیک همه بیماران نیاز به عینک خواهند داشت .
تجویز عینک ۲ الی ۳ هفته بعد از جراحی صورت می گیرد .
عینک افتابی بعد از جراحی اب مروارید ضرورتی ندارد .

زمان معاینات بعد از جراحی
۱. معاینه اول همانروز یا فردای بعد از جراحی
۲. معاینه دوم ۴۸ ساعت بعد از جراحی
۳. معاینه سوم یک هفته بعد از جراحی
۴ . معاینه چهارم یکماه بعد از جراحی
در صورت نیاز به معاینات بیشتر طبق دستور جراح خود عمل کنید .

 

نکته مهم
هر گونه درد شدید و کاهش دید شدید در هفته اول بعد از عمل غیرطبیعی و در اسرع وقت اورژانسی به مطب چشم پزشکی ما مراجعه و یا در هر زمان شبانه روز به مرکز جراحی رازی مراجعه کنید .

 

عنبیه بخش رنگی پشت قرنیه است که رنگ چشم افراد را تعیین می کند.

رنگ این بخش در چشم افراد مختلف متفاوت است و از آبی و سبز تا عسلی و قهوه ای تغییر می کند.

در وسط عنبیه سوراخی به نام مردمک وجود دارد که مقدار نور وارد شده به چشم را تنظیم می کند.

وقتی چشم در محیط پر نور قرار می گیرد مردمک تنگ می شود تا مقدار نور کمتری وارد چشم شود.

به همین صورت وقتی چشم در محیط کم نور قرار می گیرد مردمک گشاد می شود تا نور بیشتری وارد چشم شود.

 

 

چشم انسان دارای سه جرء اصلی و چند جزء فرعی می باشد. اجراء اصلی عبارتند از کره چشم، ضمائم خارجی و حدقه. کره چشم قسمت اصلی آن است. ضمائم چشم عبارتند از پلکها، ملتهمه، غدد و مجاری اشکی و عضلات خارج چشمی، و حدقه یک حفره استخوانی داخل جمجمه است که کزه چشم و ضمائم داخل آن قرار گرفته اند. اجزاء فرعی چشم انسان عبارتند از:

پلک ها
ملتحمه
قرنیه
عنبیه و مردمک
اتاق قدامی
عدسی

جسم مژگانی

زجاجیه
شبکیه
مشیمیه
صلبیه
عصب بینایی
عضلات چشم

کره چشم انسان شبیه به اندازه تقریبی یک توپ پینگ پونگ است و در یک حفره توخالی کوچکی در جمجمه قرار دارد. کار اصلی چشم آن است که نورهایی را که از خارج دریافت می کند طوری روی پرده شبکیه متمرکز کند که تصویر دقیقی از شیء مور نظر روی پرده شبکیه ایجاد شود. شبکیه این تصاویر را از طریق عصب بینائی به صورت پیام های عصبی به مغز ارسال می کند و این پیام ها در مغز تفسیر می شوند. بنابراین برای واضح دیدن، قبل از هرچیز لازم است که نور به طور دقیق روی پرده شبکیه متمرکز شود.

ساختمان اصلی چشم کروی است. در قسمت جلوی این کره یک پنجره شفاف به نام قرنیه وجود دارد. نور از محیط خارج وارد قرنیه شده پس از عبور از مردمک به عدسی می رسد. عدسی نور را به صورت دقیق روی شبکیه متمرکز می کند تا تصویر واضحی بر روی شبکیه ایجاد شود. برای آنکه اشیاء به صورت دقیق و واضح دیده شوند لازم است مسیری که نور در چشم طی می کند شفاف باشد و قرنیه و عدسی نور را درست روی شبکیه متمرکز کنند.

 

اولین شیوه اصلاح بینایی با لیزر PRK می باشد و سابقه این عمل به بیش از ۲۰ سال می رسد .

در ابتدا این نوع عمل در کلیه شماره ها انجام می شد؛ ولی بعدآ مشخص شد که درشماه های بالا، قرنیه بعضی افراد دچار کدورت می شود؛

لذا برای مدتی این عمل جای خود را به لیزیک داد.

ولی امروزه به علت بهبود دستگاه ها و به کارگیری دارو های مخصوص در حین عمل، شانس کدورت قرنیه به حد اقل رسیده و به علت مزایای PRK، باز گشت مجددی به این تکنیک صورت گرفته است.
در این عمل ابتدا لایه پوششی سطح قرنیه که ” اپی تلیوم ” نام دارد به صورت دستی برداشته شده

و سپس اشعه لیزر به قرنیه تابانده می شود و درخاتمه یک لنز پانسمانی برای تسریع ترمیم بر روی قرنیه گذاشته می شود.

این لنز پس از چند روز بایستی خارج شود. پس از عمل ظرف چند روز مجددا ” اپی تلیوم ” ترمیم شده و سطح قرنیه را می پوشاند، ولی تغییر شکل قرنیه باقی می ماند. .

از مزایای این عمل این است که برشی بر روی قرنیه ایجاد نمی شود، ضخامت قرنیه نیز کمتر برداشته می شود و در نتیجه استحکام قرنیه کمتر دچار آسیب می شود.

این عمل برای اکثر افراد به خصوص آن ها که قرنیه نازک دارند مناسب است. از اشکالات این شیوه این است که به علت تاخیر در ترمیم قرنیه ،

بازگشت بینایی بیمار کند بوده و چند روزی بیمار درد و ناراحتی چشم دارد.

با این حال PRK را می توان از نظر امنیت برتر از سایر اعمال قلمداد کرد.

 

برای تمام افرادی که از خشکی چشم رنج می برند استرات‍ژی های نسبتا ارزان و ساده ای برای کاهش سیمپتومها و علایم خشکی وجود دارد از جمله :

1- تغییرات محیطی:

کاهش قرار گرفتن در معرض عوامل محیطی مانند سیستم های تهویه مطبوع و گرمایشی،

مرطوب نگه داشتن محیط های داخلی در حد مطلوب، قرار نگرفتن در محیط های آلوده به دود سیگار، استفاده از عینک های محافظ در محیط های چالشی

2- تغییرات شغلی: 

بویزه در رابطه با فعالیت های مرتبط با صفحات دیجیتال و کامپیوتر، پلک زدن منظم،

استراحت چشمی در فواصل زمانی منظم هنگام کار با کامپیوتر، پایین تر بودن صفحه نمایش نسبت به سطح چشم

3- تغییرات دارویی: 

توجه به عوارض چشمی داروهای سیستمیک مثل آنتی هیستامین ها، داروهای ضدافسردگی و اصلاح دوز مصرفی در صورت امکان توسط پزشک

4- رژیم غذایی و مکمل هلی تغذیه ای:

افزایش مصرف اسیدهای چرب ضروری امگا-3 در رزیم غذایی که در انواع ماهی سالمون، قزل آلا ، ساردین، ماهی تن و ماهی خال مخالی یافت میشود.

و همچنین می تواند به صورت مکمل های غذایی و قرص مصرف شود.

5- استفاده از لوبریکنت های چشمی :

 مانند ترکیبات اشکی با ویسکوزیته متفاوت، زل ها و پمادها که اغلب بدون نگهدارنده ارائه می شوند.

6- کاهش یا عدم استفاده از لنزهای تماسی: 

لنزهای تماسی می توانند موجب اختلال در فیلم اشکی شده و در مجموع منجر به تشدید خشکی چشم شوند

بنابراین تغییر برنامه استفاده از لنزهای تماسی گاهی در کاهش علایم موثر است.

7- انجام اصول اولیه بهداشت پلک : 

استفاده از کمپرس های گرم ، ماساز پلک و استفاده از اسکراپهای پلک در موارد لزوم